कळावे लोभ असावा.

काही क्षणांचं क्रेडिट कोणाच्या नावावर द्यावं असा प्रश्नच पडतो मला नेहमी तावडे साहेब. कसं कधी कोण इटुकला-पिटुकला आनंद पदरात टाकून जाईल सांगता येत नाही. त्यातून माणसात रमणा-या मला त्याचं कवतिक जास्तच! सुख-दु:खाचा धांडोळा करण्यापेक्षा माणसाच्या थेट डोक्यात जाउन चर्चा करणं आवडतं आपल्याला. मनाचं सोडा, त्याचं काय घेउन बसलात.......माणसं डोक्याकडून मनापर्यंत जाणारी असावीत तिथून बाहेर जाण्याचा मार्ग नसतो. पण हे चक्रव्यूह बाकी उत्तम!!!

तुमच्यातलं एक धमाल ’व्यक्तिमत्त्व’ भेटलं नसतं तर लोणावळ्यापर्यंतचा प्रवास सार्थकी लागला नसता. त्यामुळे आपल्या बोलघेवडया नक्षत्रांमध्ये तुमची वर्णी लागली नाही तरच नवल!

पण आभाराचे पहिले धनी ’सोशो-टेक्नॉलॉजी’ची यशस्वी सेवा पुरवणारे, खिशाला भोकं पाडणारे ’व्हॉल्वो सर्विसवाले.’ त्यांच्या बसने अंमळ पाउण तास उशिर केला नसता तर आपली भेट झालीच नसती.

आणि स्नॅकेटेरियामधलं एकमेव जोडपं सोडलं तर पूर्ण बस-स्टॅंडवर एकही गोष्ट ईंटरेस्टींग नव्हती.....

खरं तर बस-स्टॅंड, रेल्वे स्टेशन्स म्हणजे ’हॅपनिंग जागा’. सुखेनैव गोष्टी बघण्याची, एका प्रबंधाला पुरेल इतकं खाद्य पुरवणारी जागा. त्यात व्हॉल्वो ने जाणार सांगितल्यावर गौर उडालीच होती.....तिच्या मते या बशीत हॅंडसम, मोस्ट एलिजीबल बॅचलर्स असतात....टीसीएस, विप्रो अशी नोकरीतली सुखावणारी लेबलंही त्यांना असतात. ’मोस्ट एक्साइटिंग थिंग फॉर गर्ल्स यू नो’............
ह्या निता’झ च्या स्टॅंडवर एक चिडचिडं रिकामलेपण साचलं होतं. त्यात भर म्हणून उन्हाच्या झळा.

स्नॅकेटेरियामध्ये एक पिज्झा पोटात ढकलून वर पाणी प्यायले....अगदी पोटात जाईपर्यंत त्याचा गार प्रवाह अनुभवला. हात धुण्यासाठी केलेल्या इकॉनॉमिक आयडियेचं पोटभरुन कौतुक केलं आणि मग मात्र बाहेर आल्यावर भूमिगत शांततेचं काय करावं असा प्रश्न पडला. बहुधा लोणावळ्याच्या स्टॉल्सवर दिसणा-य चिक्क्यांनी, रंगीबेरंगी सरबतांनी माझं मनोरंजन केलंही.....पण छोटया कंटाळ्याचं रुपांतर गहन फिलॉसॉफीत करण्यात अस्मादिक माहिर..........त्यामुळे त्यातून बाहेर काढणा-या क्लृप्त्या महाग असतात.

बुक-स्टॉल्सवर बर्‍यापैकी वेळ गेला...त्यात Randy Pausch च्या ’The last lecture' ची कॉपी दिसली. ती घेण्याच्या विचारात असतानाच.....तुमची ओळख झाली. देवगढ हापूसच्या माध्यमातून. जिव्हाळ्याची माणसं तेवढयाच जिव्हाळ्याच्या माध्यमातून भेटावीत असं नशीबच आहे बहुतेक.
खरं तर तुम्हाला पाहिल्यावर मला एक गंमत पाहून हसू आलं...........तुमच्या खांद्यावरच्या ’टॅलेन्ट हाउसवर’; दहा-बारा भुरभरणारे केस कातडीला एवलासाही रंग लागू न देता इतक्या कुशल पद्धतीने काळे करणा-याचं कौतुक आणि मनोमन गंमत वाटली.

तुमच्या काजू-फॅक्टरीची गाडी सुटली ती अगदी सगळे उद्योग सांगून मगंच थांबली. या वयात...हा माणूस एवढे उद्योग करतो, ते ही घर एका टोकाला......लग्नं झालेल्या दोन्ही मुली दुसर्‍या टोकाला अजून एखादा असलाच उद्योग तिस‍र्या टोकाला. तुमच्या जगावेगळ्या उत्साहाची तर दाद देनी पडेगी. ज्या वयात लोकं वानप्रस्थाश्रमाच्या गोष्टी करतात, त्या वयात तुमची सेकंड इनिंग सुरु. तुम्ही गावच्या माणसांच्या वाटा तुमच्या नजरेतून उलगडत गेलात...........आणि सोप्पं, साधं तत्त्वज्ञान तिथल्या रंगीबेरंगी बाटल्यांमध्ये बुचकळी मारुन रंगीत झालं की काय असंही वाटलं क्षणभर.

आमच्या जोशी काका-काकूंची आठवण झाली. ८० व्या वर्षानंतरही ’आधार’साठी काम करताना त्यांना केवढा आनंद होत असेल. ताठ मानेने उभा राहणारा वटवृक्ष आपल्या सावलीची पखरण इतरांवर कशी करता येईल याचं उदाहरण घालून देतो.
ही सगळी माझी ’आनंदाची झाडं’.

तुमच्यातला वेगळं काहीतरी करणारा माणूस पाहिला बरं वाटलं. तुमच्याकडचे आंबे ओरपतानाही भरभरुन आठवण येत होती; उचक्या लागल्या असतील तुम्हाला.

नुसतं पत्रंच नाही, पत्रासोबत किलोभर काजूकत्ली ही पाठवतेय. तुमच्या फॅक्टरीतल्या काजूंची सर येणार नाही पण इकडच्या ’रामदास’कडची छान लागते.

आणि आज खूप दिवसांनी लिहावंसंही वाटतंय,

कळावे लोभ असावा.

पाउस

संध्याकाळी खिडकीत गमतीदार नमुने पाहत असताना वेळेआधीच येण्यासाठी उतावीळ झालेल्या पावसासारखी आलीस तू अवने, नि आता तसंच कोसळू की नको अशा आविर्भावात ढगातल्या ढगातच धुमसत राहशील.

'Monsoon knocks the door before time.' कॉफीचा कप पेपरवर ठेउन भरभर डोळ्यापुढे सरकलेल्या हेडलाईन्स रिचवत होते आणि ही बातमी वाचून आपसूक ठेवणीतलं हसू बाहेर आलं. पहिलटकरणीसारखा उतावीळ होउन, सगळे अंदाज चुकवून दर्शन देण्याची त्याची हौस अजून पुरती भागलेली नाही.
तिथे केरळच्या मातीवर मुक्तपणे उधळण करील आणि इथे येउन मात्र कांगावेखोर वरमाईसारखा मुहूर्ताला अडून, ढगातल्या ढगात फुगून बसेल. अशावेळी त्याच्या ढगावर(गालावर) एक मिश्कील टिचकी ठेउन द्यावीशी वाटते......म्हणजे मग तुझ्यासारखा भरभर ढग फुटून कोसळतो आणि मोकळा होतो.

आता प्लीज, तुझ्या त्या गोड, मुळमुळीत कॉफीचा हट्ट धरु नकोस बाई.
ती या तशा रोमॅंटिक पावसात पिणं ठीक आहे....
पण आत्ता कशी अंमळ कडक,
एक चमचा जास्तच घातलेल्या स्ट्रॉंग कॉफीने
घसा शेकण्याचा मूड असताना,
तू त्या कॉफीची आठवण?........... आत्ता नक्कोच मुळी...

कॉफी प्यायल्यावर कशी, विचारांना एक दमदार किक बसते आणि सरसर लेखणीतली शाई कागदावर उतरते.
तशीच किक सिगरेट प्यायल्यावरही बसते म्हणे आणि त्याची तारवट नशा डोळ्याच्या कडांवर अमाप साचल्यासारखी..............................तुला आठवतं?

नुकतीच गाण्याची ऑडिशन देउन बाहेर आले होते आणि तुला म्हटलं.....तो होता तिथे हार्मोनियमची साथ द्यायला.
’सुरांकडेही लक्ष ठेवा बाईसाहेब.’
त्याचा फुकट सल्ला....पण आवडला होता. त्यात तथ्य होतं म्हणून.

’चेन स्मोकर आहे तो.’
नेसकॉफी मारत बसल्या बसल्या तू म्हणालीस आणि थोडे आश्चर्याने डोळे विस्फारले.
तसं एक-दोनदा पाहिलं होतं टपरीवर पण या असल्या गोष्टींबाबतीत माझं नेहमीच ’मागासलेलं ज्ञान’
आणि तुझी बारकाव्यांवर चाणाक्ष नजर नेहमीच.
’त्याचा इन्फ्लुअन्स जबरदस्त आहे’ अशा सुरुवातीच्या निरीक्षणापासून ते ’कसला माज आहे एवढा त्याला’ पर्य़त आपल्या कॉफीटॉक्समधून तो डोकावत राहिला ,तिच्या पिंगट डोळ्यातल्या कुतूहलापेक्षा किंचित जास्तच.......
एकंदर ’त्यांचा तो ग्रुप’ आणि
बराच काळ पसरलेल्या त्यांच्या त्या अफवा..............पाचही वर्षं चघळण्याइतपत पुरतील इतक्या.
तो कधीच कुणाला नीट कळला नाही. अनियमित पावसाप्रमाणे कोडी घालत, नंतर भिजवण्यापुरताही उरला नाही.
अचानक त्याने ’नटराज पेन्सिलस’ लिहिलेलं पुडकं वाढदिवसाला हातात सोपवलं आणि हा काय बावळटपणा म्हणून मी ते उघडूनही पाहिलं नव्हतं. दुस-या तिस-या दिवशी फोनवर बोलता बोलता उघडलं आणि क्षणभर अवाक झाले.............’छोटासा गणपती.’ मी नमनापुरते त्याचे आभार वगैरे मानले आणि गुपचूप शेल्फ मध्ये ठेउन दिला.

आज अगदी आठवण येईल तेव्हा तो माझ्या हातात असतो....
विलक्षण पडलेल्या कोडयासारखं न वाटता समाधान देउन जातो.
तेव्हा मला नकळत पावसाची आठवण होते,
टपरीवरुन ओघळणारे थेंब कॉफीत पडले की तिला मस्त चव येते............उगीचंच बरं वाटतं.