भिंगरी

’शिर्‍या, धांदरटा...नादिष्ट पोर कुठला...आलास का छळायला, उठसूठ पोरीला नादवू नको...’
नानीचा धाक, थोडीशी भिती..बराचसा बेदरकारपणा. तरी तू आणि मी वा-याच्या पोरासारखे आळीतनं पसार.
कोवळ्या नाजूक हिरव्या रसरशीत चिंचा..... वर वर अगदी झुल्याच्याही टोकावर.

’शिर्‍या काढून दे ना..... सुट्टीत माझ्या डब्यातली घावनं तुझी.’

’नकटे...ती अशीही मीच खाणार...तू उपास कर काकूसारखे..कित्ती फुगलीयेस.’


’बारीक पेराचा, गोबर्‍या गालाचा आणि हनुवटीला उभा छेद देणा-या जिवणीचा...शिर्‍या माझा दोस्त आहे गं नानी.’
नानी फुरगट....नुसती तिची वटवट. तिला कोण जुमानील.
नानीबरोबर लोकं पण वेडी....’शिर्‍या आणि सुमाचं लग्न करुन टाका. जोडी छान दिसते.’
भलतंच काहीतरी शिर्‍या रे...लोकांच्या पोरी उजवायच्या कशा, गावभर चुली पेटवायच्या कशा...लोकांना एवढंच काम.

सगळी वेडी लोकं भलतीच शहाणी झाली....ऊसावर ऊस काढतात, सगळ्या पोरींना राबवतात. म्हणजे पोरी फिरणार नाहीत, आई-बापाचं नाव मातीत मिसळणार नाहीत. वेडेच वेडे....सगळेच वेडे.

दोस्ता आपण फरफटलो, चौकटीत फिरवलेल्या गोटीसारखे....एकानं इकडून हलवावं..दुसर्‍याने दुसरीकडून....दोघांचेही अंदाज वांझोटे निघाले तर आपण आपले वेशीवर...ना दरीत ना हिरवळीवर.

*********

’एवढंसं बोललं म्हणून रडतात का कोणी, गाढव कुठली...’

’दादा, मला येतं रडू...रडलं की बरं वाटतं.’

’तिचं काय चुकलं....ताईच्या जाण्याचा मीच धसका घेतला फार आणि मागाहून ही झाली म्हणून तिला फुलासारखं जपत गेले...आता वाटतं तेच करायला नको होतं... सोडून द्यायला हवी होती, म्हणजे श्रीकांतसारखी झाली असती. माझंच चुकलं...

आता माईला तिची चूक कळेपर्यंत मी मोठी झालेही ही काय माझी चूक?

सुमा स्वयपाक बघ...पाणी बघ...रांगोळी शीक, आणि अभ्यासही नीट कर....नोकरी करशील तर घरही सांभाळ....सासर जपून ठेव. मी काय आदर्शवादी बुजगावणं आहे, वाईट भुतं पळवून लावायला.
मला आवडते की आपली गावदेवी....तिच्या डोळ्याला गिरिजा घाबरते. मला तेच डोळे आवडतात. नजरेत कशी धाक आहे तिच्या तेवढीच माया सुद्धा. देवी असावी तर अशी. आणि स्त्री असावी तर मामींसारखी.
विचार कसे आखीव, रेखीव....मनाला पटेल ते ऐकणारे..तस्संच वागणारे. मामीच्याच काय तिच्या नवर्‍यामागेही हीच वेडी लोकं बोलतात..पण त्यांना मामी जुमानीत नाही ना तिचा नवरा.

***********

’बस ना मागे, आजच नवीन आणलीये.....’

’नक्को...भिती वाटते..’

’मी काही गटारात नेउन घालणार नाहीये...आणि पडलीस तर पडलीस..जरा खरचटू दे, बरंच होईल.’
’नाही मी काही घाबरत बिबरत नाही मागे बसायला पण नकोच. नानीला कळलं तर जपमाळेत देवाऐवेजी माझ्याच नावाचा उद्धार करील. राहू दे.’

पूर येउ देत पूर....पळून जातील माणसं...आपण सुद्धा पळून जाउ. म्हणतील मागच्या मागे गेली एकमेकांबरोबर पळून...बरंच आहे.

*******
शिर्‍या तू गावात ये, आपली शाळा बंद करायला निघालेत ही वेडी लोकं.. मुलींची फार संख्या नाही म्हणे...चोर कुठले. यांनीच बसवल्या घरी मुली. मी शहरातून आले की बघून घेईन एकेकाला.
लग्न करीन तर प्रशासकीय अधिका-याशीच असं ठणकावून सांगितलंय नानीला. तिची खात्री पटली....मी स्वार्थ पहायला शिकले म्हणून. तशाच समजुतीत राहो. मला नवर्‍याचा अधिकार हवाय...सगळ्यांना बघून घ्यायला एकजात.
पैसे काय एकडूनही खुळखुळ नी तिकडूनही. नानीला देउन टाकीन नोटा....बस म्हणावं मोजीत.

मी गेम करणार शि-या....शूटमधला नाही..खराखुरा. यांचा डाव खडी लावून मोडणार.

इन लम्हों के दामन में

तू म्हणत्येस ते खरंय कान्हू,

शेवटी प्रश्न हा ज्याचा त्याचाच असतो. आपण मारे अंगणात अस्वस्थतेच्या फे‍र्‍या घातल्या तरी कळांचे भार सोसवून लखलखत्या वेदनेचं पातं काळजावरुन फिरवणं, त्याला ’मी’ म्हणणं आणि यासारख्या अंताला दुसरी ’सोय’ नाही.

अर्धी रात्र जाळून काढल्यानंतर तुझ्यात ती जीवघेणी हाक नाही म्हणता म्हणता हृदयात पळस फुलवल्यासारखा एका वाक्यापुरता लेखक जगतो ब‍र्याचदा. आपलेच मोहोर दुसर्‍याच्या मनात ठिणग्या उभ्या करतात तेव्हाच तो उशाला झंझावात उजवून स्वत: शांत झोपतो.

मी ही थांबायचं ठरवलं होतं.....प्रवाहात आपल्याच वितळलेल्या तुकडयांचा मागोवा घेत. पण कोसळताना माणूस काहीही शिल्लक ठेवत नाही, झाडावरुन गळणारी फुलं जसे झाडांचेच संदर्भ घेउन कोसळतात तशी. कोसळल्यानंतर ’माणूसपण’ जागं होतं की माणूसपणाची जाग येते तेव्हा ’तो’च झंझावात सहन होत नाही आणि तो कोसळतो......

मजेपुरती, झिंगण्यापुरती ढोसायची असं ठरवून प्यायची आणि सकाळी उठून त्याचा कडवटपणा घालवण्यासाठी भकास प्रयत्न करायचे.........जात नाही, जात नाही पण तो....रक्तात बुडलेला असतो.
आपल्याला झेपवेल, पेलवेल असा उघड अट्टाहास करुन संन्याशासारखं फिरता येतं, संन्यासी होता येत नाही. आपले भास तेवढयाच ताकदीच्या दुसर्‍या कुणी उलगडून दाखवले की तेवढं, प्रामाणिकपणे हो म्हणण्यापुरतंही साहस निघून गेलेलं असतं.......तेच खरं संन्यासी झालेलं असतं.

बरंच चालून मागे वळून पाहिलं....डोळे भरुन आले.,आपण पडलो आणि धैर्याने उठलो या आनंदाचे असावेत अशी समजूत काढण्याचा प्रयत्न केला पण समाधान उराशी नाही. आपल्या सोबत चालणा-याची म्हणावी तशी साथ देउ शकलो नाही कळल्यावर उगीच कळवळलेल्या दु:खाची कढ होती ती.

माझ्या पत्रांमध्ये खरं-खोटं याला मुळी थाराच देता येणार नाही मला.....उगा वेदना चेहर्‍यावर कष्टाने आणण्याचे हे प्रयत्नही नसावेत. मात्र माझं माझ्याच सानिध्यात असणं धोकादायक होतं......माझ्याचसाठी
अशावेळी तुझी सगळी पत्रं बोलकी होतात.....आणि आश्वासन नव्हे तर नवीन बळ देतात, राजहंसाच्या पंखात असावं अगदी तसंच...................